Наурыз мерекесін ертеде еуропалықтар да тойлаған деген аңыз рас па?

Рас қой

Жоға

Дұрыс! Қате!

Бұл - шындыққа жанасатын аңыз. 18-ғасырға дейін Ежелгі Грекияда, Ежелгі Римде, Ұлыбританияда аталып өтіліп, 1700 жылға дейін ежелгі Русьте тойланып келген деген дерек бар.

Наурыз діни мереке ме?

Жоқ, әрине

Иә, діни мереке

Дұрыс! Қате!

Наурыз мейрамы – діни мереке емес. Бұл - қалың қыстан аман-есен шығып, күн нұрына бөленіп, жаңа жылды қарсы алу мерекесі.

Күн мен түн тек наурызда теңеле ме?

Жоқ, басқа кезде де теңеседі

Иә! Наурыздың 21-інен 22-сіне қараған түнде теңеседі

Дұрыс! Қате!

Күн мен түн көктемде және күзде теңеледі. Күн мен түннің күзгі теңелуі Күн солтүстік жарты шардан оңтүстік жарты шарға ауған кезде орын алады. Ол қыркүйек айының 22 немесе 23 жұлдызына сәйкес келеді.

Наурыз мерекесін қазақтар ертеде қалай атаған?

"Амал" деп атаған

Наврыз! Парсы тілінен аударғанда "жаңа күн" деген мағынаны білдіреді

Дұрыс! Қате!

«Наурыз» сөзінің парсы тілінен келгені рас. Алайда қазақтар бұл мерекені ертеде "Наурыз" демей, "Амал" деп айтқан.

Наурыз түнінде даланы аралайды деген Қыдыр ата өмірде болған ба?

Әрине, иә! Қыдыр ата өмірде болған

Жоқ. Халықтың ескі сенімі ғой

Дұрыс! Қате!

Қыдыр немесе Қызыр - Мұса пайғамбардың (а.с.) дәуірінде өмір сүрген, пайғамбар болуы мүмкін, хикмет пен ілім иесі. (Құдайберді Бағашар)

Халықтың ежелгі наным - сенімінде наурыздың алғашқы үш күнінде жер - көкті жарып ерекше дыбыс (гуіл) естіледі. Мұны тек қана жұмақтан шыққан қой, сол арқылы оны бағып жүрген қойшы ғана естиді. Бұл құбылысты қазақта қалай атайды?

Әз

Үт

Әбдіке

Дұрыс! Қате!

Әз - қыстың бітіп, көктемнің басталғанын білдіретін табиғаттың белгісі. Бұл құбылысты "әз жүрді " деп атайды. Сондай-ақ, бұл сөзді "дана" деген мағынада да қолданады.

Аңызды толықтырыңыз: ..., сол сәт жер бетіне табаны тиген барлық тіршілік иелері көк аспаннан түскен қасиетті қазаннан бірге дәм татады. Содан, бұл күнді – Ұлыстың Ұлы күні деп жариялайды.

Нұх пайғамбардың кемесі Қазығұрт тауына келгенде, ...

Шыңғысхан басып алған жерлерін ұлыстарға бөлгенде,

Дұрыс! Қате!

"Ұлыстың Ұлы күні" деп айтылу жөнінде ел аузында көп аңыздар бар. Соның бірін Нұх пайғамбар кемесінің Қазығұрт тауына келіп тоқтаған күнмен байланыстырады.

Аңыз: Қай оқиға Ұлыстың Ұлы күні қайталанып отырады?

Жер астындағы ақ інген боталайды

Самарқандағы көк тас ериді

Дұрыс! Қате!

Егер Ұлыстың Ұлы күнінде өкпе-ренішін қия алмаса, «Сен тастан да қаттысың ба, бұл күні Самарқанның көк тасының өзі жібиді ғой» деп наз айтатын болған. Бұл - Ұлықбектің обсерваториясындағы аспан денелерін белгілеген үлкен көк тас.