Шетелде білім алу – көптеген талапкердің арманы. Бірақ бүгінде халықаралық диплом алу үшін міндетті түрде шетелге шығудың қажеті жоқ. Кейінгі бірнеше жылда Қазақстанда әлемнің жетекші университеттерінің филиалдары ашылып, студенттер халықаралық стандарттағы білімді енді өз елінде жүріп-ақ ала алады. Бұл үрдіс еліміздің жоғары білім беру жүйесін қалай өзгертеді және талапкерлер нені ескеруі керек? Оқу ақысы, мамандықтар мен қабылдау талаптарына қатысты маңызды ақпаратты Baribar.kz ұсынады.

Қазақстан неге шетелдік университеттерді тартып жатыр?

Еліміз кейінгі жылдары жоғары білім саласын интернационалдандыруға басымдық беріп келеді. Қазақстан Республикасында жоғары білімді және ғылымды дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасына сәйкес, 2029 жылға дейін елде кемінде 12 беделді шетелдік университет филиалын ашу, халықаралық білім беру бағдарламаларын кеңейту және шетелдік студенттердің үлесін арттыру жоспарланған. Бұл бастама Қазақстанның Орта Азиядағы академиялық және білім беру хабына айналуына бағытталған. Қазір Қазақстанда АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Қытай, Оңтүстік Корея, Италия, Түркия және Ресей секілді елдердің жоғары оқу орындары әртүрлі форматта жұмыс істейді.

Тұжырымдамада жоғары білімді интернационалдандырудың негізгі бағыттары ретінде халықаралық білім беру бағдарламаларын кеңейту, шетелдік профессорларды тарту, шетелдік студенттер үлесін 2029 жылға қарай 10%-ға дейін жеткізу, әлемнің жетекші университеттерінің филиалдарын ашу және Қазақстан жоғары оқу орындарының бәсекеге қабілетін арттыру көзделген.

Қазақстанда қандай шетелдік университеттер жұмыс істейді?

Кейінгі жылдары елімізде бірнеше халықаралық университет филиалын ашты немесе Қазақстандағы жоғары оқу орындарымен серіктес болды. Олар:

University of Arizona (АҚШ)

Қазақстандағы серіктесі – Kozybayev University.

Негізгі бағыттары:

биотехнология;
педагогика;
ақпараттық технологиялар;
инклюзивті білім беру.

Ресми сайты: University of Arizona

Heriot-Watt University (Ұлыбритания)

Қазақстандағы кампусы Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде орналасқан.

Негізгі мамандықтары:

компьютер инженериясы;
жасанды интеллект;
энергетика;
мұнай-газ инженериясы.

Ресми сайт: Heriot-Watt University

De Montfort University (Ұлыбритания)

Алматыда жергілікті өз кампусы бар.

Бағыттары:

бизнес;
қаржы;
цифрлық технологиялар;
креатив индустрия.

Ресми сайт: De Montfort University

Cardiff University (Ұлыбритания)

Қазақстанда инженер және ғылыми бағытта бағдарламаларын жүргізіп келеді.

Ресми сайт: Cardiff University

Coventry University (Ұлыбритания)

Заманауи инженерия, цифрлық технологиялар және бизнес салаларындағы бағдарламаларымен танымал.

Ресми сайт: Coventry University

Gazi University (Түркия)

Қазақстандағы жоғары оқу орындарымен инженер және педагогика бағыттары бойынша серіктестік жасасқан.

Ресми сайт: Gazi University

Anhalt University of Applied Sciences (Германия)

Инженерия, ауыл шаруашылығы және қолданбалы ғылымдар саласында халықаралық бағдарламалары бар.

Ресми сайт: Anhalt University of Applied Sciences

Қандай мамандықтарға сұраныс бар?

Шетелдік университеттердің филиалдары көбіне еңбек нарығында сұраныс көп мамандықтарға басымдық береді.

Олардың ішінде:

ақпарат технологиялары;
бағдарлама инженериясы;
жасанды интеллект;
киберқауіпсіздік;
энергетика;
мұнай-газ ісі;
құрылыс инженериясы;
бизнес және менеджмент;
халықаралық қатынастар;
логистика.

Бұл бағыттардың таңдалуы Қазақстан экономикасының басым секторларымен байланысты.

Оқу ақысы қанша?

Оқу ақысы университетке, мамандыққа және оқу деңгейіне қарай өзгереді. Бір оқу жылының құны шамамен 1,5–6 млн теңге аралығында болуы мүмкін. Кейбір техника немесе инженерге қатысты бағдарламалардың бағасы бұдан да жоғары.

Көптеген университет:

мемлекет гранттары;
университеттің ішкі гранттары;
академиялық жеңілдіктер;
халықаралық шәкіртақылар ұсынады.

Дәл қазіргі оқу ақысы әр университеттің қабылдау комиссиясының ресми сайтында жарияланады. Сондықтан талапкерлер жыл сайын жаңартылатын ақпаратпен танысқаны жөн.

Шетелдік диплом беріле ме?

Бұл сұрақтың жауабы университеттің білім беру моделіне байланысты.

Қазақстандағы халықаралық бағдарламалар бойынша студент:

шетелдік университет дипломы;
қос диплом (Dual Degree);
немесе бірлескен диплом ала алады.

Сондықтан құжат тапсырар алдында мына сұрақтарға жауап алған дұрыс:

дипломды қай университет береді;
бағдарлама халықаралық аккредитациядан өткен бе;
диплом Еуропа немесе АҚШ-та мойындала ма;
академия алмасу бағдарламасы қарастырылған ба.

Бұл ақпараттың барлығы университеттің ресми сайтында көрсетіледі.

Қандай артықшылықтары бар?

Шетелдік университет филиалдарында білім алудың бірнеше маңызды артықшылығы бар.

Біріншіден, студент халықаралық оқу бағдарламасы бойынша білім алады.

Екіншіден, көптеген пән ағылшын тілінде оқытылады.

Үшіншіден, дәрістерді шетелдік профессорлар мен халықаралық тәжірибесі бар оқытушылар жүргізеді.

Төртіншіден, академия алмасу бағдарламасына қатысып, серіктес университетте оқу мүмкіндігі ұсынылады.

Бесіншіден, студенттер шетелде тұру, виза рәсімдеу және жол шығындары сияқты қосымша қаржы шығындарынан құтылады.

Кемшіліктері?

Шетелдік университеттердің филиалдары халықаралық деңгейдегі білім алуға мүмкіндік бергенімен, талапкерлер ескеруі тиіс бірқатар ерекшеліктер де бар.

Оқу ақысының жоғары болуы. Кейбір бағдарламалардың құны Қазақстандағы жоғары оқу орындарымен салыстырғанда қымбатырақ болуы мүмкін. Бұл, әсіресе инженерия, ақпарат технологиялары және бизнес бағыттарына қатысты.

Бағдарламалардың шектеулі болуы. Көптеген филиалдар тек белгілі бір мамандықтар бойынша ғана студент қабылдайды. Сондықтан талапкер қалаған бағытын әрдайым таба бермеуі мүмкін.

Оқытудың ағылшын тілінде жүргізілуі. Көптеген пәндер ағылшын тілінде оқытылатындықтан, талапкерлерден IELTS, TOEFL немесе университет белгілеген деңгейдегі тіл білуі талап етіледі.

Барлық диплом бірдей емес. Филиалдың жұмысына байланысты кейбір түлектер шетелдік университеттің дипломын алса, енді біреулер қос диплом немесе бірлескен білім беру бағдарламасының дипломын алады. Сондықтан құжат тапсырар алдында дипломның түрі мен оның халықаралық мойындалуын нақтылап алған жөн.

Студент өмірінің ерекшелігі. Қазақстандағы филиалда оқыған студент шетелдегі негізгі кампустағы мәдени ортаға, халықаралық академиялық тәжірибеге немесе кампус өміріне толыққанды қатыса алмауы мүмкін. Дегенмен кейбір университеттер академиялық ұтқырлық бағдарламалары арқылы серіктес кампуста бір немесе бірнеше семестр оқуға мүмкіндік береді.

Бәсекенің жоғары болуы. Кейбір филиалдарға қабылдау кезінде академиялық үлгерім, ағылшын тілін білу деңгейі және басқа да талаптар жоғары болуы мүмкін. Сондықтан мұндай бағдарламаларға түсу үшін алдын ала дайындалған жөн.

Университет таңдағанда нені ескерген жөн?

Сарапшылар талапкерлерге төмендегі мәселелерге ерекше назар аударуға кеңес береді:

бағдарламаның халықаралық аккредитациясы;
диплом мәртебесі;
оқыту тілі;
профессор-оқытушылар құрамының тәжірибесі;
өндірістік тәжірибе мүмкіндігі;
түлектердің жұмысқа орналасу көрсеткіші;
академиялық ұтқырлық бағдарламалары.

Университеттің Қазақстанда ресми тіркелгенін және лицензиясы бар екенін тексерген жөн. Мұны Жоғары білімді дамыту ұлттық орталығының базасынан көруге болады.