Қазақстанда әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бірқатары арзандай бастады.
Кейінгі аптаның қорытындысы бойынша, қызанақ, қияр, жұмыртқа, сүт және басқа да бірқатар өнімнің бағасы төмендеген. Алайда бұл өзгеріс қашанға дейін созылмақ, әлде маусымға байланысты өзгеріс қана ма? Baribar.kz Ұлттық статистика бюросының деректеріне сүйене отырып, мәселені саралап көрді.
Қандай өнімдер арзандайды?
Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы 24 маусымдағы жағдай бойынша, бір апта ішінде ең көп арзандаған өнім – қызанақ. Оның бағасы 5,5%-ға төмендеген. Ал:
- І санаттағы жұмыртқа – 1,3%-ға;
- қияр – 1,3%-ға;
- пастерленген сүт – 0,2%-ға;
- айран – 0,2%-ға;
- сүзбе – 0,2%-ға;
- қара шай – 0,2%-ға;
- күріш, балық, қаймақ, алма және ас тұзы – 0,1%-ға арзандаған.
Қонаев, Көкшетау, Павлодар, Шымкент, Атырау және Петропавл қалаларында баға едәуір төмендегені тіркелген. Ал Қостанай, Қызылорда, Семей, Тараз және Өскеменде баға өткен аптадағыдай сақталған.
Баға неге төмендей бастады?
Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, бағаның төмендеуіне ең алдымен маусым әсер еткен.
«Өңірлердегі бағаның төмендеуіне көкөніс өнімдерінің маусымдық арзандауы, сондай-ақ бакалея тобына жататын жекелеген тауарлар бағасының төмендеуі негізгі фактор болды», – деп мәлімдеді Ұлттық статистика бюросы.
Жаз мезгілінде елдің оңтүстік өңірлерінде ашық алқапта өсірілген көкөністер жаппай жинала бастайды. Көрші елдерден жеткізілетін өнім көлемі де артады. Соның нәтижесінде нарықтағы ұсыныс көбейіп, әсіресе тез бұзылатын көкөністердің бағасы төмендейді.
Неліктен барлық өнім бірдей арзандамайды?
Статистика көрсеткендей, бағаның төмендеуі барлық азық-түлікке бірдей әсер етіп отырған жоқ. Себебі әр өнімнің өзіндік нарығы бар. Мысалы, көкөністердің бағасы маусымға тікелей байланысты болса, ет, сүт өнімдері немесе қанттың құнына жем-шөп бағасы, өндіріс шығындары, логистика, импорт пен инфляция сияқты факторлар ықпал етеді. Сондықтан бір өнім арзандап жатқан кезде, екінші өнімнің бағасы өзгеріссіз қалуы немесе қымбаттауы мүмкін.
Бұл өзгеріс қашанға дейін созылмақ?
Ұлттық статистика бюросы жариялаған мәліметтер бір аптадағы мониторинг нәтижесіне негізделген. Сондықтан қазіргі баға төмендеуін ұзақ мерзімді құбылыс ретінде бағалауға болмайды.
«2026 жылғы 24 маусымдағы жағдай бойынша әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының баға индексі өткен аптамен салыстырғанда 0,1%-ға төмендеді», – деп хабарлады Ұлттық статистика бюросы.
Бұл әзірге бір аптаның көрсеткіші ғана. Әдетте жаз айларында жаңа өнімнің нарыққа шығуына байланысты көкөніс бағасы арзандайды. Ал күздің соңы мен қыс мезгілінде сақтау, тасымалдау және импорт шығындарының артуына байланысты олардың бағасы қайта өсуі мүмкін.
Бұл инфляцияның төмендегенін білдіре ме?
Бір аптадағы бағаның төмендеуі инфляция толық баяулады дегенді білдірмейді.
Ұлттық статистика бюросының инфляция жөніндегі соңғы есебіне сәйкес, азық-түлік бағасы жылдық есеппен әлі де жоғары деңгейде қалып отыр. Кейбір санаттарда, әсіресе ет, сүт өнімдері және басқа да негізгі тауарларда өсім сақталған.
Сондықтан қазіргі өзгеріс жалпы инфляцияның төмендеуінен емес, кейбір өнімдердің маусымға байланысты арзандауынан болып отыр.
Тұтынушылар нені ескеруге тиіс?
Қазіргі кезеңде жаңа піскен көкөністерді тиімді бағамен сатып алуға мүмкіндік бар. Алайда бұл жағдай жыл бойы сақталады деп ойлауға болмайды.
Нарықтағы баға ауа райына, өнім көлеміне, сақтау мүмкіндігіне, жанармай құнына және логистикалық шығындарға тәуелді. Сондықтан жаздағы арзандау күз бен қыс айларында қайта өзгеруі ықтимал.
