«Ел арасында үлкен резонанс тудырған кейбір сөздерді Елбасының 2014 жылғы тапсырмасына сәйкес терминология комиссиясы қарастырды. Мысалы, шаптырма, субұрқақ қайтадан xалықаралық «фонтан» сөзіне ауыстырылды. Күйсандық — пианино, ғаламтор — интернет, мұражай — музей, қисын — логика, сазгер — композитор болып xалықарлық қолданыстағы атауына қайта өзгертілді», — дейді Арыстанбек Мұxамедиұлы.
Оның айтуынша, алдағы жылы «пайыз» — процент, «әнұран» — гимн, «иегері» — лауреаты болып ауысады екен.
Айта кетейік, наурызда Елбасы журналистермен кездескенде дұрыс аударылмаған xалықаралық терминдерге қатысты сын айтқан еді.
«Бізде 1600 шетелдік термин бар. Соны қазақтың тіліне енгізіп, қазақтың тілін байытудың орнына, біздің лингвистік комиссия соларды неше түрлі етіп аударады. Марқұм Еркеғали Рахмадиев айтатын еді, «мен композитор едім, сазгер болдым енді» деп. Менің пианиномды күйсандық деп аударыпты дейтін. Пианино деген — «Piano» емес пе, барлық тілдерде солай ғой. Неге оны енгізіп, тілімізді байытпасқа. Толып жатыр сондай сөздер, балконды қылтима дейді, пайыз деп алдыңыздар, мен пайыз деген сөзді қолданбаймын тіпті, «percent» барлық тілде де», — деген болатын Н.Назарбаев.
Өте дұрыс!
Оте дурыс айтылган, кылтима деген немене соз ол, кызанак алжумыр жаужумыр дейдi, жануя деген созге келiспеймiн, отбасы деп атау керек, тik ушак деп аударып алган, мысал коршiлес озбекiстанда вертолёт, помидор, картоп созi, бурынгыша айтыла бередi, ойткенi помидор картоп америкадан акелiнген ол таржiмаланбайды, колтыраун деп аударып алган, ол Африка онтуcтiк америкада онтустiк азияда австалияда гана кездеседi, крокодил crockodilos деген ортак атауы бар, арыстан, жолбарыска келiсем туран жолбарысы бiзде 70 жыл бурын болган, кауын, карбыз, кияр денег т,б атауларга келiсем, сондыктан корiнген нарсенi аудара бермей, барымызды жондеп алайк, айтайын дегенiм аyелi баска жагымызды жондеп алайык доска кулкi, душпанга таба болмай, егер ел боламыз десек агайын.
Қазақ тіліне енген көптеген халықаралық терминдерді орысша емес, қазақ тілінің заңына бейімдеп қазақша жазу мен айту саласына назар аудару керек. Әйтпесе оны Қазақ тілі қорытпайды.
Біздің тіл «Бай тіл». Ол бәрін қорытады. Есімде болса Қазақ тілінің «кірме сөздер» ережесі негізінде қорытылады. Өзге тілден енген сөзден құрыса, жапон тілі құрыр еді. Өз тілін, мәдениетін сақтай отырып, ғылым мен техникасын ағылшын тілінде дамытып отыр. Аллах тағала құранда айтқан бір аятының мағынасы: «… сендерді әр-түрлі ұлт етіп жараттық, бір-бірлеріңді танып-білу үшін» — дейді. Жапоннан үлгі алсақ қор болмаймыз.
Тіл ол үнемі даму процессіндегі субстанция. Ал оны «ескіліктің рамкасына» тыға беру бір орында тоқтап қалу немесе одан-да сорақысы артқа кету болады. «Тереземіз» дамыған халықтармен тең болсын десек, «тереземізді» солардың деңгейінде аша білейік, ооооу төмен жақтан емес.
Бұл қазақтың өткеніне дұрыс көзқарас емес. Ғылым мен білімнің негізі шығыста екені дәлелденген. Сондықтан ананы, мынаны басқадан іздеу абырой әпермейді. Мұражай, Сазгер, Мұрағат деген ықылым заманнан айтылады. Мүмкін бұл терминдер оларға бізден тарап, аударылған болар. Қазір кей білгіштер «Айтыс» сөзінің түп төркінін арабтардан іздеп әуре, бүйте берсең қазағыңның келешегі не болады?
дурыс бырак мынау Оның айтуынша, алдағы жылы “пайыз” – процент, “әнұран” – гимн, “иегері” – лауреаты болып ауысады екен. болмайды гой