Шартты есептеулер. (Basic)

Тармақталу командасының (шартты өту операторы) қысқа формасы:

IF <шарт >THEN

операторлар тізбегі (серия)

ENDIF

Мысалы

DIM X AS SINGLE

x#=5

IF x#>3,14 THEN

PRINT “x 3,14 үлкен”

x#=3,14

ENDIF

PRINT X#

Тармақталу командасының қысқа формасында шарт сақталса серия орындалып, тармақталу командасы аяқталады. Егер шарт сақталмаса, тармақталу командасынан кейінгі командаларды орындайды.

 <шарт>- сандық және жолдық шамаларды салыстыратын салыстыру операторы. Ол мынадай қатыстар арқылы орындалады >,>=, <, <=, =,< >. Бір қатыстан тұратын шарты жай шарт деп атайды.

Тармақталу командасының толық формасы.

IF <шарт> THEN

операторлар тізбегі (серия 1)

ELSE

операторлар тізбегі (серия 2)

ENDIF

Шарт сақталса THEN қызметті сөзінен кейінгі серия1 орындалып, тармақталу командасы аяқталады, шарт сақталмаса ELSE қызметтші сөзінен кейінгі серия2 орындалып тармақталу командасы аяқталады.

IF -егер THEN-ондаELSE-әйтпесе

Мысалы:

y= µрнегініњ мәнін табу керек

Өрнектің мәнін табу

Dim x,y As Single

INPUT X

IF X>0 THEN

Y=X+1

ELSE

Y=4

ENDIF

PRINT Y

Кейбір жағдайларда бір тармақталу командасын еrіншісінің ішіне орналастыруға тура келеді.

IF I%>100 THEN

PRINT “I 100-ден үлкен”

ELSE

IF I%>10 THEN

PRINT “I 10-нан үлкен’

® ELSE

IF I%>0 THEN

PRINT “I 0-ден үлкен

PRINT “ I O-ден кіші немесе тен”

Бұлай жазылуды оқып түсіну қиындау. Сондықтанбұл If операторын былайша жазуға блады.

IF I%>100 THEN

PRINT “I 100-ден үлкен”

ELSEIF I%>10 THEN

PRINT “I 10-нан үлкен”

ELSEIF I%>0 THEN

PRINT “I 0-ден үлкен”

ELSE

PRINT “I 0-ден кіші немесе тең”

ENDIF

  1. Құрама шарт

Бірнеше жай шарттан тұратын шарт кұрама шарт деп аталады. Құрама шарттың құрамына жай шарттар AND, OR, NOT қызметші сөздері арқылы бірігеді.

Мысалы 2<X<4X>2 AND X<4

X<1,X>5X<1OR X>5

AND-және – құрама шартқаенген жай шарттардың барлығының орындалуын білдіреді.

OR-немесе- құрама шартқа енген жай шарттардың біреуінің орындалуын білдіреді.

NOT-емес- шарттарды теріске шығарады.

Мысалы a<b<c теңсіздігі орындала ма соны тексеру

теңсіздікті тексеру

DIM a, b, c as SINGLE

INPUT a, b, c

IF a<b and b<cTHEN

PRINT “теңсіздік орындалады”

ELSE

PRINT “теңсіздік орындалмайды”

ENDIF

  1. Тањдау командасы

Шартты тексерудің ұзын тізбегінбасқаша -таңдау операторы SELECT CASE арқылы жазуға болады.Жазылу үлгісі:

SELECT CASE {басты өрнек}

CASE {тексерілетін 1-шарт}

1-операторлар блогы

CASE {тексерілетін 2-шарт}

2-операторлар блогы

CASEELSE

n-операторлар блогы

ENDSELECT

Басты өрнек мәні CASEқызметші сөзінен басталатыншарттарды тексеру үшін пайдаланылады. Тексерілетін шарттардың біреуі ақиқат мән қабылдаса, сәйкес операторлар блогы орындалып, таңдау командасы аяқталады. Егер тексерілетін шарттардың барлығы жалған мән қабылдасаCASE ELSEқызметші сөзінен кейінгі операторлар блогы орындалады.

Басты өрнек –Бейсикте рұқсат етілген кез-келген өрнек, мәні саннемесе жол болатын. Мысалы 3, (X%+10)*2, S$+”890” Бұл өрнектің мәні мынадай үш түрлі форманың бірі арқылы жазылатыншарттарда тексеріледі.

*{өрнектер тізбегі}

CASE1, 30,y%-2

Тексерілетін мән осы үтір арқылыажыратылып жазылған өрнектің біріне тең болса, шарт ақиқат болады.

*{1-өрнек} TO {2-өрнек}

Тексерілетін мән 1өрнек пен 2-өрнекаралығында жатуы керек.

CASE5TO25

Басты өрнек 5 пен 25 аралығында жатады.

*CASEIS {щарт операция} {тексерілетін өрнек}

CASE IS<100

Шарт ақиқатмән қабылдайды, егер басты өрнек мәні 100-ден кем болса.Мысалы

SELECTCASE X%

CASEIS< >4

PRINT “ X-мәні 4-ке тең емес”

CASE1, 2, 20

PRINT “X мәні1, 2 немесе20-ға тең”

CASE3TO 12

PRINT “X мәні 3 пен 12 аралығында жатыр”

СASEELSE

PRINT“X мәні анықталмаған”

  1. Шартсыз µту операторы

Бейсиктепрограммадағы командалардың орындалу ретін өзгертетін тағы біроператор бар.Ол шартсыз өту операторы.

GOTOтаңба

Таңба ретінде басқару берілетін оператордың жол нөмірі немесе шартсыз өту операторыныңбасқаруды беретін жерінкөрсететін,программа текстінің бір жерінде орналасқан текстікидентификаторқолданылады. Бұл идентификатор қос нүктемен аяқталады.Мысалы

X%=1

Label:

X%=X%+5

IFX%<100THENGOTOlabel

Жол нөмірін пайдаланып былайша жазуға да болады.

  • X%=1

110X%=X%+5

120IFX%<100THENGOTO110

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!