Айнымалыларға мән беру операторлары. (DATA,READ, RESTORE)

1.Айнымалыларға  мән  беруді  DATA, READ , RESTORE  операторлары  арқылы  жүзеге  асыруға  болады.

           DATA операторының LET операторынын өзгешелігі мунда айнымалыларға мән беру  деректер блогын  пайдалануға негізделген.Айнымалыларға мән меншіктің осы блоктан сандарды немесе символдық тұрақтыларды оқу жолымен орындалады. Бұл программаны  орендар  алдында  компьютер  жадында  қалыптастыратын  реттелген  сандық  информация  бастапқы  программада  DATA  (деректер)  операторы  арқылы беріледі.

Оператордың  жазылу пішімі:

             K  DATA  C1,C2,…C N  мұнда

К- қатар нөмірі;  DATA-оператордың аты;  С 1,С2,…, C N-үтірлермен  бөлінген  тұрақтылар.

Мысалы, 10 DATA-1,0,86,0,3E-S.  Бұл оператор  бойынша программаны орындар  алдында: -1 саны бірінші, 0,86 саны екінші және 0,3*10-5 саны үшінші болатын үш саннан тұратын деректер блогы  қалыптасады.   DATA операторы  орындалмайтын  операторлар тобына  жатады және программаның  кез-келген жеріне жазыла алады.

Basic тілінде құрылған программа бойынша  компьютерде  есеп  шығару мына  төмендегідей  кезеңдерден  тұрады:

  • программаның операторларын  компьютерге түсінікті  пішінге  түрлендіру. Мұнда  DATA операторы арқылы дерілген деректер блогы  қалыптасады.
  • Программаның операторлары нөмірлерінің өсу ретіне қарай                 орындалады.Егер программаның орындалу барысында DATA  операторы  кездесетін болса, онда деректер блогын қалыптастыру  алдыңғы кезеңде

 өтіп кеткендіктен ол есептеуге ешқандай әсерін тигізбейді.

Бастапқы программада бірнеше DATA операторлары болуы мүмкін, бірақ олардан тек бір ғана деректер блогы жасалады.

Мысалы,   5  DATA  2,-1,0

20 DATA  0.3,-71.5

100 DATA  10,12

программасы бойынша жасалатын  деректер  блогы  мынадай  реттілікпен орналасқан  жеті  саннан  тұрады.

 2;-1; 0;  0,3; -71,5;  10; 12.

DATA операторын  басқа  операторлармен  бірге  бір  қатарға жазуға болмайды, ол нөмірленген қатардағы жалғыз  оператор  болуы  тиіс. DATA операторы  READ операторының  көмегімен  оқылатын  деректер  блогын  жасайды.

READ(оқы) операторы  деректер  блогынан мәндерді іріктеп  алушы  оператор  болып  табылады. Оператордың  жазылу пішімі:

K   READ  v 1,v 2, …, VN-айнымалылардың  аттары.

Бұл оператор арқылы программаның орындалуы кезінде деректер блогынан сандық информация іріктелініп алынып, айнымалыларға меншіктеледі.

Мысалы, мынадай программа үзінідісі берілсін:

10 DATA  6,-10  1,2, 100

20 READ  X,Y,Z

50 READ  A

20- қатардағы оператордың орындалуы кезінде X айнымалысына 6 мәні, Y айнымалысына-10мәні, ал Z  айнымалысына 1,2 мәні меншіктеледі. Бұдан соң деректер блогында пайдаланылмаған тек бір ғана 100 саны қалады. Ол ақырында басқа READ  операторы орындалғанда іріктелініп алынуы мүмкін. Мысалы, 50 қатардағы READ A  операторы  орындалғанда сол қалған 100 саны А-айнымалысына меншіктеледі. Деректер блогы мәндерді тек ретімен    іріктеп алуға ғана рұқсат етеді.

  1. RESTORE операторы.

Бұл оператор деректер блогынан мәндер алынып болған жағдайларда оны  қалпына (бастапқы күйіне) келтіру қызметін атқарады. Оператордың жазылу пішімі:RESTORE. Мұнда RESTORE (қалпына келтіру) оператордың аты. Бұл  оператор орындалғаннан кейін READ операторымен сандарды оқу деректер блогының бірінші санынан басталады.

RESTORE операторы программа жұмысының кез келген кезеңінде, яғни деректер блогынан барлық сандар оқылып болғанға дейін де орындала алады.

 Мысалы, 10 DATA  10, 0,3, 2,8, -0,9

20 READ  М,А,В,С

100 RESTORE

120 READ  А,А,В,С

программа үзіндісінде 20- оператор орындалғанда айнымалыларға мынадай мәндер меншіктеледі: М=10; А=0,3;  В=2,8;  С=-0,9.

Есепті шешу кезеңінде бұл айнымалылар қандай да бір басқа мәндерді де қабылдай алады. Бұдан әрі А, В және С айнымалыларына М айнымалысының мәнін қалпына келтірмей-ақ бұрынғы мәндерін меншіктеу талап етілсін дейік.Бұл үшін деректер блогынан бірінші сандарды бірінші саннан бастап оқуды даярлайтын RESTORE операторы пайдаланылады. М айнымалысына бірінші санды меншіктеуді қалдырып кету үшін 120- операторда А айнымалысы екі рет жазылған. Мұнда А айнымалысына бірінші меншіктелген мән жалған, ал одан кейін екінші рет меншіктелетін мән ақиқат болады.

3.END және STOP операторлары.

Программа орындалғанда кейде оның орындалуын тоқтатуға және программаның орындалуын түбегейлі ақтауға тура келеді. Осы мақсат үшін Basic программалау тілінде END(соңы), STOP(тоқтау)операторлары қолданылады. END операторы әр уақытта программадағы соңғы оператор болып табылады.

STOP операторы программаның орындалуын тоқтатады, ал інтерпретатор тікелей есептеу режиміне өтеді. Осылайша, орындалып жатқан программаны тоқтату пайдаланушыға экранға айнымалылардың мәндерін шығаруға, ол мәндерге өзгерістер ендіруге, яғни басқаша айтқанда STOP операторының көмегімен программаны түзетуге мүмкіндік береді. STOP операторын программаның кез-келген жеріне орналастыруға болады, оның программада кездесетін санына шек қойылмайды.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!