Сызықтық және сызықтық емес структуралар. Сызықтық алгоритмнің BASIC тіліндегі жазылуы. Меншіктеу операторы

  1. Basic тіліндегі программа нөмірленген қатарлардың тізбегінен тұрады. Әрбір қатарда бір немесе бірнеше операторлар болады. Олар бірінен бірі “ : “ қос нүкте арқылы ажыратылып жазылады.

Қатардың жалпы жазылу пішімі:

 <Қатар нөмірі.> <оператор.> <ЕП>немес

<Қатар нөмірі> <1-оператор>:<2-оператор>…<ЕП>

<ЕП>-енгізу пернесі.

Оператор деп Basic тілінде жазылған компьютерге берілетін нұсқауды айтамыз. Ол компьютерге қандай әрекетті орындау керектігін көрсетеді.

Оператордың жалпы жазылу пішмі :

<аты.> <мазмұны>

 Мұнда:

-<аты>-жазылуы қатаң белгіленген және компьютердің

нені орындайтындығын білдіретін ағылшын тілінде жазылған

арнайы сөз;

  -<мазмұны>-бұл оператордың  орындалуы үшін қажетті деректер. Мысалы

LET  A=В

аты мазмұны

Шын мәнінде компьютер тек машина тіліндегі программаларды  ғана түсінеді және  орындайды. Ал ол Basic,Pascal т.б. программалау тілдерін түсінбейді. Бірақ осы аталған тілдерді  компьютерге машина тіліне аударып беретін программалар болады. Basic тілінің интерпретаторы деп атайды.

Интерпретатор пайдаланушыға  мына төмендегідей  мүмкіндіктер жасйды:

-Basic  тілінде жазылған  бастпқы программаны  қателіктерін хабарлай отырып ендіреді және жөндейді

-бастапқы программаның (немесе оның үзіндісінің) мәтінін

экранға немесе баспаға шығару құрылғысына шығарады.

-Basic тілінің опраторларын талдайды, тексереді және орындайды.

-бастапқы информацияларды сыртқы тасмалдушыларда

(магниттік дискілерде, т.б. )  сақтайды.

Компьютер операторларды мынадай екі режімнің  бірінде орындайды:

1.программалау режімі,

2.тікелей есптеу режімі.

Праграммалау режімінде  программаның әрбір  қатары  аператорлардың орындалуы реттілігін көрсететін нөмірден басталады:

  10 К=1 Операторлар<EП> пернесін басқаннан кейін

  20 PRINT  K бірден орындалады.

 30 К=К+1

 40 PRINT K       Жүйелік  команда    деп әртүрлі әрекеттерді

орындау үшін интерпретаторға  берілетін нұсқауды айтамыз.  Мұндай  командалар нөмірсіз жазылады.

Қажетті программаны компьютерге теріп енгізбес бұрын, алдымен компьютредің оперативті жадын  NEW   командасы-

ның   көмегімен тазартып алу керек.

Ол үшін мынандай  команда береміз:NEW  <EП> сонда компьютер жаңа проограмманы енгізуге  дайын тұрады, экранға интерпретавтордың  жұмысқа дайындық белгісі <OK> шығады. Осыдан кейін  прогамманың қатарларының нөмірлері мен операторларын пернетақтада тере отырып программаны енгізуге болады.

Basic тілінің интерпретаторында қатар  нөмірлерін автоматты түрде  нөмірлеуге мүмкіндік  беретін арнайы AUTO  командасы  бар. Оның жазылуы  пішіні.

                         AUOT- N1, N2.

Мұнда  AUTO –  команданың аты;  N1, N2 -N1 нөмірінен бастап N2 қадаммен нөмірлеу  мысалы, AUTO 10,5 командасын егндірсек компьютер программа нөмірлерін 10 –қатардан  бастап  әрқатардың  арасына 5 қадамнан қалдырып нөмірлей  бастайды.

Интерпретатор бұрын  ендіріліп қойылған программа  қатарларының нөмірлерін қайтадан  өзгертіп нөмірлей алады, ол RENUM  командасы арқылы жүзеге асырылады.

жазылу пішімі:      RENUM    N1,  N2, N3.

Мұнда RENUM – команданың аты: N2 –нөмірден бастап, N3-  қадаммен жаңа N-1 нөмірге алмкастырылады.

Программаны  толық ендіріп  болғанан кейін, оны орындау үшін жұмысқа  қосуға болады. Ол <RUN>    командасы арқылы,  жүзеге  асырылады, нәтижеде программаны  орындау жұмысы ең бастапқы нөмірден басталады. Егер де бұл комманда  RUN  N  пішінінде берілетін болса,  онда программаны орындау  жұмысы   N-нөмірден басталады

     <LISTкомадасын   беру  арқылы енгізен  программаның  мәтінін экранға шығаруға  және қателіктерінің бар немесе жоқ  екендігін  тексеруге болады.  Команданың жазылу  пішімі:

LIST     N1-N4   мұнда –LIST- команданың  аты:

N1 жәнеN4-экранға шығарылатын  қатарлардың  бастапқы және соңғы нөмірлері. Мысалы, LIST10 – 40 командасын беру арқылы экранда нөмірлері10 –нан  40-қа дейінгі қатарларды  шғаруға блады.

  1. Түсінік беру операторы.

Basic  тілінде  алгоритмнің аты REM деп аталатын  түсінік теме  беру операторы  арқылы  сйпатталады. Программаны толығымен құрып, компьютерге орындағаннан кейін,  оның орындалу нәтижелерін экранға шығару қажет болады. Ол Basic тілінде  PRINT операторының  көмегімен жүзеге асырылады.

Мысалы;   алг мысал (нақ а, в, пит к)  алгоритмнің

берілгені  а, в тақырыбы

керек     к

 

командалар  тобы денесі

соңы

 Осы алгоритмнің  Basic  тіліндегі жазылуы:

  • REM  Мысал.

20    INPUT      A  !, B !

100    PRINT       K

110     END

REM  операторы программаға  түсініктеме  беру  арқылы оның  көрнектілігін  арттыру  үшін  қолданылады. Түсінік-теме  – бұл пернетақтадан  енгізілген  кез  келген  символдар тізбегінен  тұрады

REM операторы  программаның орындалуына ешқандай  әсер  етпейді,  өйткені  программаны  транеляциялау  барысында  ескерілмейді.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!