Макрорэкономикалық көрсеткіштер

Кез келген  ғылым сияқты макроэкономика теориялардың өзара  байланысы мен бақылауға бағытталған.  Сол себепті, макроэкономикалық теорияны зерттеу  мақсаты бұл экономиканы қалыптастыру маханизмінің түсінігі болып табылады, яғни экономикалық бақылаулар  теорія негізінде қалыптасқан.  Біз бәріміз экономикалық  процестерге қатысушылармыз.  Сол себепті уақыт өте келе  экономиканы сезіну қабілетіне ие боламыз. Экономикалық статистика – бұл объективті ақпараттардың қайнар көзі. Өкімет фирмалар мен  азаматтардың экономикалық іс – әрекеті туралы,  яғни белгіленген бағалардың  деңгейін және сұраныс  жүйесін, табыс мөлшерін және т.с.с. дерек алу  мақсатында үнемі зерттеулер жүргізеді. Алынған деректер  бойынша әртүрлі статистикалық  көрсеткіштер есептелінеді, олардың жиынтығы экономиканың  қалпын,  жағдайын сипаттайды.

Макроэкономистер  бұл статистиканы  өздерінің талдауларында пайдаланады. Бұлар экономикалық көріністерді  бағалауда және тиісті  әдістерді жасағанда  көмек көрсетеді.

  1. Экономикалық көрсеткіштер экономикалық саясатта, экономикалық талдау және бақылау үшін жиі  қолданылады. Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ) азаметтар  табыстарының   жиынтығын және өндіріс тауарлары  мен қызметтер үшін жұмсалғаны  жалпы шығын көлемін сипаттайды.

Біз осы  көрсеткіштер қалай есептелінеді және олардан  экономика туралы қандай ақпараттар  алуға болатындығын қарастырамыз.

ЖҰӨ экономика көрсеткіштерінің  ең нақтысы  деп  есептеледі. Статистикалық деректер  мемлекеттің экономика  министрлігінің 3 айда бір есептеуі бойынша,  экономикалық  іс – әрекет нәтижесін  бірыңғай көрсеткіш пен  беруге негізделген. ЖҰӨ-ді төмендегідей бөліктерге бөліп көрсетуге болады:

  • Бардлық экономикалық агенттер табысының жиынтығы.
  • Өндіріс тауарлаы мен көрсетілген қызметтердің  жалпы щығын көлемі.

ЖҰӨ – экономика жағдайын сипаттайды, себебі адамдар аз табыстарға қарағанда үлкен табыстарды көбетек қалайды. Яғни өндіріс тауарлары  мен көрсетілген қызмет көлемі  жоғарылаған сайын,  өзіндік қанағаттану дәрежесінің деңгейі, өндірістік және мемлекеттік тұтыну  деңгейі жоғары болады.

ЖҰӨ – экономкиадағы табыс пен өндірістегі  шығын   көлемін бірдей өлшейді. Себебі бұл өлшемдер соңында бірдей болады. Жалпы, экономика үшін  табыс көлемі  шығын көлеміне  тең болуы керек.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!