ҚОЛДАНБАЛЫ СОЦИОЛОГИЯНЫҢ ЗЕРТТЕУЛЕРДІҢ КЕЗЕҢДЕРІ МЕН ТҮРЛЕРІ

Социология ғылымының пайда болуы мен дамуы өмірлік тәжірибеден алынған мағлұматтарды талдаумен тығыз байланысты. Социология зерттеулер дегеніміз – зерттеліп отырған нысан туралы  объективті мағлұматтар алу мақсатындағы бір-бірімен өзара байланысты  жүргізілетн логикалық, методологиялық, тәсіолік және ұйымдастырушылық-техникалық амалар  жиынтығы. Нақтылы социологиялық зерттеулер:

  • қоғамдағы әлеуметтік құбылыстар мен процестердің шынайы сипатын білуге жағдай жасайды;
  • әлеуметтік байланыстарды дамытудағы қайшылықтар мен тенденцияларды айқындауға мүмкіндік береді;
  • экономикалық, саяси және әлеуметтік дамудың бағдарын айқындаға көмектеседі;
  • қоғамдық прогресс жолдарын анықтауға жағдай жасайды.

Социологиялық зерттеулер теориялық сипаттағы  методологиялық  тұжырымдамаларды және нақтылы әлеуметтік  құбылыстарды немесе процестерді зерттеуге арналған әдістерді қамтитын бағдарламалар жасаудан бастау алады.

Социологиялық зерттеулер әлеуметтік процестер мен құбылыстарды  танудың тек бір құралы ғана болып  табылады, сондықтан да оның нәтижесін асыра дәріптері болмайды. Бірақ ол басқа тәсілдердің жаннда біздің қоғамды тану  мүмкіндіктерімізді арттыра түсетін, объективті мағлұмат алудың маңызды құралы.

Социологиялық мониторинг  жүйесін екі  салаға: әлеуметтік маниторинг және статистикалық маниторинг  деп бөліп қарастыру қажет.

Әлеуметтік маниторинг қоғамда болып жатқан  өзгерістерді  қадағалап отырудың біртұтас жүйесі болып табылады. Оның басты міндеті – жаңа, қажетті және жүйеленген мәліметтерді бірден емес, белгілі бір уақыттарда жүйелі түрде алып тұру болып табылады.

Әдетте, аса зәру проблемалар  бойынша әр айда,  тоқсанда экспресс сауалнамалар өткізіліп тұрады.

Статистикалық маниторинг – сандық сипаттамалар, нақтырақ айтқанда  қоғам өмірінің түрлі жақтары туралы статистикалық  көрсеткіштер мен коэффициенттер алу жүйесі. Оның басты мақсаты саяси, экономикалық, әлеуметтік т.б. құбылыстарды  тиімді талдауға қажетті  әлеуметтік және экономикалық статистика көрсеткіштерін  жинап беру болып табылады.

Әлеуметтік және статистикалық маниторингтер  түрліше мағлұматтар береді: әлеуметтік моноторинг түрлі мәселелерге қатысты  адамдардың субъективтік пікірлерін білдірсе, статистикалық моноторинг   объективті сандық  көрсеткіштердің көмегімен  түрлі құбылыстарды сипаттайды. Бірақта әлеуметтік және статистикалық деректер  сипатының түрліе болуына  қарамастан әлеуметтік және статистикалқ моноторингтер  жүйесін ұйымдастыру принциптері бір-біріне сай келеді, бұл екеуі  біріге келе әлеуметтік мониторингтік біртұтас жүйесін сұрайды.

Сонымен әлеуметтік мониторинг дегеніміз – қоғам өмірінің аса зәрі проблемалары жайлы  әлеуметтік және статистикалық, мәліметтер алу, өңдеу және сақтаудың  тармақталған жүйесі.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!