9-11 сыныптар үшін “құқықтық және экономика ” негіздері курсы бойынша әдістемелік нұсқау және оқу бағдарламалары

Нарықтықэкономиканыңнегізгібуыны-кәсіпкерлік.

Кәсіпкерлернарықтықызметкөрсетулер ментауарлартолтыыруарқылы табысжәнежекетүсімалудыкөздейді,сондай-ақ, өзі жауапкершіліктіалаотырып, тәуекелгебелбайлайды.

Кәсіпкерлікқызметінежататындар:

  • жер, капиталжәнееңбекресурыстарынбіріктіріп, ортаққызметкеайналдыру;
  • бизнесте дербесшешімқабылдау ;
  • коммерцияда, технологияда, ұйымдастыруда жаңашылболу ;
  • өзінің және жалғаалған мүліктерін, уақытын, еңбегін, іскерлікқабілетінтәкекелгеқою.

Кәсіпкерлік қызметқоғамдықөндірістіңбарлықсаласынқамтиды.

Кәсіпкергемынадайталаптарқойылады:

  • экология, қоршағанортанытазасақтау;
  • халықтыңденсаулығынжақсарту;
  •  өртқауіпсіздігінсақтау.

Кәсіпкерлік  жеке, ұжымдық, мемлекеттік және келісімшарттық  болыпбөлінеді.

ҚР заңдарынасәйкесқару- жарақнемесеесірткіөнімдеріншығаруға, сондай-ақ, адамныңденсаулығыназиянкелтіретінкәсіппен айналысуға қатаңшектеулер қойылған.

Кәсіпкердің:

  • жеке кәсіпорыннемесеұйымашуға;
  • мүліккеие болуғажәнеқолдануға;
  • жұмысшылардыжұмысқа жалдауғажәнешығаруға;
  • еңбекті бағалаужүйесініңтүрінбелгілеуге;
  • өзініңшаруашылыққызметінжоспарлауға;
  • тарифтермен бағаныбелгілеуге;
  • табысты өзеркіменжұмсауға;
  • жеке табысалуға;
  • валюталық жәнесыртқы экономикалықоперацияларғақатысуға  құқылары  бар. 

Кәсіпкер :

  • келіссөз бен келісімшартқа отыруға,
  • жалдамалыжұмысшылардыңеңбекақысынтөлеуде мемлекет белгіленгенминимальдіөлшемненкемтөлемеуге,
  • жұмысшылардың әлеуметтіксақтандыру төлемдерінмемлекеттікқорғатөлеп отыруға,
  • еңбек қауіпсіздігінқамтамасызетуге,
  • тауардыңсапасынжауапберуге,
  • жеке табысыменкәсіпорынтүсімінен салықтөлеугеміндетті.

Антимонополиялық заңдарға байланысты, кәсіпкерлердің төмендегі іс-әрекеттеріне тыйымсалынады:

 нарықта алатынорны менбеделіне орайөндірістітоқтатуға немесеазайтуға, тауарды айналымнаншығаруға, оғанзиян келтіруге , тапшылықтудыруға,

– жарнамаарқылысатыпалушыларды сапасызтауарменалдауға, басқабірфирманыңсыртқыбезендіруінкөшіріпалуға.

Кәсіпкердің өзқызметін, құқығынжәнеміндетініскеасыруүшіннақтыбілімі,практикалықдағдылары, жекеқасиеттеріболуықажет.

Кәсіпкереңалдымен :

  • нарықтық шаруашылықтағы экономикалықзаңдар қызметініңмеханизмін білуіқажет,
  • кәсіпкерлік және биржақызметін, банкіні, салықжүйесін, сақтандыру компанияларынреттейтінхалықтықжәкемемлекеттікзаңдарды білуікерек, сондай-ақ,нарыққажеттілігін, тәуекелтеориясын, адамдарментілтабысуды,
  • өз саласыныңқызметінбілуітиіс.

Кәсіпкер;

  • жаңа коммерциялықойлардыұсынудыжәнеоныңболашағын бағалайбілуді;
  • бизнес- жоспар құруды;
  • кәсіпорын ашуды;
  • стандартты емесшешімдердітабаалуды;
  • белгісіз жағдайлардашешімқабылдауды білуі;
  • келіссөз жүргізуі, келісімшартқа отыруы;
  • өзінетиістісін алабілуі , орындайалуытиіс.

Қазіргінарықтық экономика қатынастары белгілібір іскерлікәдеп  ережелерінсақтауды талапетеді.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!