Құқық және экономика негіздерін оқу процесін-дегі оқушылардың дағды, шеберліктерінің қалыптасуы

Экономика  және  құқық негіздері бойынша  оқу  кешендері. Әдетте  оқу  әдістемелік  кешендері  мен экономика  және  құқық негіздерінің  әрбәр  курсын  оқытуға  арналған  оқу-әдістемелік әдебиеттер, көрнекі  және  басқа  да  оқу  құралдарын  атайды. Олар:

     – оқу  құралдары  (оқу  құралдары, хрестоматия , оқу  кеітабы);

  • әдістемелік әдебиеттер  (әдістемелік  құралдар, кітаптар, мақалалар, ұсыныстар, тапсырмалар  жинақтары);
  • ғылыми, ғылыми-көпшілік және  көркем  әдебиет ( монография, хрестоматия, көркем  шығарма);
  • оқытудың көрнекі  құралдары  (баспалық, экрандық,экрандық-дыбыс-тық)

Әдістемелік  құралдардың  сабақ  жоспары  сияқты  жекелеген  курстың  тақырыптарына  талдама  жасауға арналған түрі  болуы мүмкін. Сабақтық  көмекші құралдарда  оқушылардың  әртүрлі даму деңгейін ескеріп , сабақ  өткізудің   бірнеше  нұсқасы ұсынылады.Мысалы, бір  тақырыптағы  сабақ  картиналық  әңгімелеу  немесе эвристикалық  әңгіме  болуы, тіпті  оқушылардың   дербес  жұмысы  түрінде  өтуі  мүмкін.  Әдетте, көмекші құралдарда әртүрлі  ұғымдар мен, іскерлік  дағдылармен  жұмыс  жасаудың  жүйесі  ұсынылады. Авторлар  құралға проблемалық –танымдық  тапсырмалар, өзекті  мәселелік  ахуал  туғызуға ұсыныс,зерттеушілік  сипаттағы тапсырмаларды енгізеді.

Сабақ жоспары  түріндегі көмекші  құралға   деген  әртүрлі  көзқарас  орын  алуда. Біреулер  бұл  тәсіл  мұғалімнің дербестігі  мен  бастамашылығын  шектейді  деп  есептейді.Оның  үстіне  бір курс  бойынша  бірнеше  оқулық  болғандықтан  тақырыптар  мен  тарауларды   оқып  үйренуге  жалпы  ұсыныстар  берген  пайдалы болмақ. Енді  біреулер  ұсыныстардың  нұсқаулық сипаты   болмағандықтан  сабаққа  пайдаланатын  құралдардың  мұғалім  шығармашылығына зияны  жоқ  деп  есептейді. Қалай  дегенде  де бұндай  көмекші  құралдар  жас  мұғалімдер  үшін  ауадай  қажет.

Еліміздің  әдіскер ғалымдары (Т.Тұрлұғыл, Б.Адырбек,А. Көпекпай) әдетте, пәннің  ерекшелігіне  қарай  7 мен  10 –ның арасында  оқу -әдістемелік  құрал  қажет  деп  есептейді. Мысалы  экономика  және  құқық негіздері  пәнінен   терең  әрі  тиянақты білім  алу  үшін  7-8 әдістемелік құрал  қажет. Олар : оқулықтар, әдістемелік  материалдар,  дидактикалық  материалдар(оқу  карталары, түрлі  кестелер мен  сызбалар көрнекі  құралдар, хрестоматия, оқу  кітабы, сөздік  және  т.б.)

Қазіргі  уақытта ҚР-сы Үкіметінің 1996 жылғы 26 қыркүйектегі  “ҚР жалпы  білім беретін мектептеріне  арналған  оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендер  дайындау және  басып  шығарудың  мақсатты  бағдарламасы”  деп аталатын  қаулысы  негізінде  мектептерді   жаңа  буын  оқулықтармен  қамтамасыз  ету,оқу әдістемелік  кешенді  жабдықтау жүзеге  асырылуда.

Оқу жоспары. Мемлекеттік  базистік  оқу  жоспары  арқылы  білім  берудің  деңгейі  мен  мазмұнынның  республикалық, ұлттық  және  мектептік  құрауыштарымен  айқындалады. Әр  мектепте  өз  оқу  жоспарын  мына  жағдайларды  ескеріп  жасайды:

а) базистік  оқу  жоспарында   міндетті  білім  берудің  ең төменгі  мазмұны қандай; ә) оқушылардың ең  көп  апталық  жүктемесін; б) республикалық  және  облыстық  құрауыштарының  арақатынасы  (оқу  бағдарламасы  бойынша); в) мектеп  құрауышының   көлемі  қамтылуы  тиіс.

Мектептік  құрауыш  таңдауы  бойынша білім  алуды айқындап,оқу  мекемесінің ,оның  бағдарламасы  мен  оқу   жоспарының ерекшеліктерін  құрайды.Оқу  жоспарында  оқылатын  пән бірізділік сақтап,  жылдарға  бөлініп, әр   жылға  тиесілі   оқу  сағаттары  белгіленеді. Оқу  жоспарына  сәйкес  мұғалім   өз жоспарын  жасайды. Ол  жоспар  жалпы, тақырыптық  және  жеке сабаққа  арналуы  мүмкін.

Тақырыпты  және  сабақты жоспарлау тақырыптық  жоспарлауда (кейде  күнтізбелік деп  аталады) уақытты  белгілеу курсты уақытылы  оқып-үйренуді ғана  емес,сонымен  бірге оқып-үйренудің келешегін  көре біліп, таяу және алыс мақсаттарды, негізгі мәселелерді қайталау уақытын белгілеп,нәтижені  болжай білуге  мүмкіндік  береді. Бұл  жерде қандай білім блоктарын  біріктіріп, қысқартып  өткізуге болатындығы (жеке тақырыптарға маңызы төмен ақпараттарды қысқарту  арқылы қосымша сағат резервін ұстаудың  маңызы  зор);қандай тақырыптар бойынша  сынақ,семинар, саяхат  ұйымдастыруға  болатындығы айқындалады.  Дегенмен  де  тақырыптық жоспарлаудың негізгі  мақсаты- тақырып мазмұнын  теориялық тұрғыда ой  елегінен өткізу(басты идеялар, маңызды  ұғымдар, бұрынғы  тақырыптармен байланыс) Сонымен  бірге  мемлекеттік  стандартқа сүйеніп  күшті,орташа және  әлсіз дайындықтағы  оқушылар  игеретін  білім  дағды деңгейін анықтаудың  да  маңызы  зор.

Күнтізбелік – тақырыптық жоспар  мынандай  бағандарды қамтуы  мүмкін: бөлімнің ,тақырыптың атын; күнтізбелік  мерзім;тақырыпқа  бөлінген  сағат  саны; сабақтың  аты  және  рет  саны; сыныптан  тыс  жұмыс;әдебиеттер.

Бұған  қарағанда  сабақ  жоспары  барынша нақты  болады;сабақ тақырыбы ,типі , сағат  саны; негізгі  ұғымдар, идеялар  және  мәселелер; жеке  тұлғалар; байланыс  түрлері;оқыту  құралдары, құжаттар .

Осылайша  жоспарластыруды жаңа  материалды  игеруді іргетасы  деп  бағалауға болады. Оқу  бағдарламаларында,оқу уақытының  нақты  бөлінуі  мұғалімнің жоспарында  көрініс  табуы тиіс. Оның  үстіне экономика  және  құқық негіздері курсының бағдарламалары мен мемлекеттік  стандарттан мектеп  оқулығының  өзіндік  ерекшеліктері болатындығы  ескертілуі  керек. Түрлі  кемшіліктерге  жол  бермеу үшін  мұғалім экономика  және  құқық негіздерінен  оқытуды  жоспарластыруды мемлекеттік талаптарға жауап  беретіндей етіп  ұйымдастыруы орынды.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!