ЖАҢАДАН АШЫЛҒАН МӘН-ЖАЙЛАРҒА БАЙЛАНЫСТЫ ІС БОЙЫНША ІС-ЖҮРГІЗУДІ ҚАЙТА БАСТАУ

Соттың заңды күшіне енген үкімнің, қаулысының күші жойылуы жіне іс бойынша жаңадан ашылған  мән-жайларға байланысты  іс жүргізу қайта басталуы мүмкін. Жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді  қайта бастаудың негіздері:

  • соттың заңды күшіне енген үкімінде анықталған жәбірленушінің немесе куәгердің айғақтарының сарапшы қорытындысының көрінеу жалғандығы, сондай-ақ заңсыз немесе негізсіз үкім не қаулы шығаруға әкеп  соққан заңсыз немесе негізсіз үкім не қаулы шығаруға әкеп соққан заттай айғақтардың, тергеу және сот әрекеттері хаттамаларының және өзге де құжаттардың жалғандығы немесе аударманың көрінуі бұрыс жасалуы;
  • соттың заңды күшіне енген үкімінде анықталған судьялардың осы істі қарау кезінде жасаған, қылмыстық іс-әрекеттері;
  • соттың заңды күшіне енген үкімінде анықталған анықтаушының, тергеушінің немесе  прокурордың заңсыз және негізсіз үкім, қаулы шығаруға әкеп соққан қылмыстық іс-әрекеттері;
  • ҚІЖҚ-ң 474-бабында көзделген тәртіппен тексеру немесе тергеу арқылы анықталған және прокурордың қорытындысында баяндалған,  үкім  шығару кезінде  сотқа беймәлім  болған өзге де мн-жайлар сотталушының айыпсыздығы туралы немесе  оның ауырлық дәрежесі  жөнінен өзі  сотталғаннан гөрі  өзге қылмыстық  жасағаны туралы не ақталған адамның немесе өзіне қатысты іс-тоқтатылған адамның айыптылығын өз алдына немесе бұрын анықталған  мән-жайлар мен бірге айғақтайтын ұйғарымдар болып табылады.

ҚІЖК-ң 471-бабының ІІ-бөлігінің 1-3- тармақтарында  аталған мән-жайлар үкіммен қатар соттың, прокурордың, тергеушінің немесе анықтаушының мерзімінің ескеруіне орай рақымшылық немесе кешірім жасау актісінің нәтижесінде, айыпталушының қайтыс  болуына немесе қылмыстық жауаптылыққа тарту  жасына жетпегендігіне байланысты қылмыстық істі  қысқарту туралы  қаулысы арқылы анықталуы мүмкін.

Жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша:

  • айыптьау үкімі;
  • ақтау үкімі;
  • соттың мемлекеттік немесе жеке айыпталушының тиісті өтінішінсіз шығарған істі қысқарту туралы шешімі қайта қаралуы мүмкін.

Айыптау үкімін қайтадан  ашылған мән-жайларға  байланысты сотталушының пайдасына қайта қарау  ешқандай мерзіммен шектелмейді. Сотталушының қайтыс болуы ақтау (актысында)  мақсатында  жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты іс жүргізуді  қайта бастауға  кедергі болып табылмайды. Ақтау үкімін,  істі тоқтату туралы қаулыны қайта қарау, сондай-ақ жазаның жұмыстағы сесебі бойынша  немесе сотталушыға анағұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдану қажеттігі бойынша  айыптау үкімін қайта қарауға қылмыстық жауаптылыққа тартудың ҚР Қылмыстық Кодекстің 69-бабында белгіленген мерзімнің ескеруі ішінде ана және жаңа мән-жайлардың ашылған күннен бастап бір жылдан кешіктірілмей  жол беріледі.

Жаңа  мән-жайлардың ашылған күні болып: ҚІЖК-ң 471-бабының ІІ-бөлігінің 1-3-тармақтарында  көзделген жағдайларда  жалған айғақтар беруге, жалған дәлелдер ұсынуға, теріс аударма жасауға  немесе істі тексеру  немесе қарау барысында  жасалған қылмыстық істері үшән кінәлі  адамдарға қатысты  үкімнің (қаулының) заңды күшіне енген; ҚІЖК-ң 471-бабының ІІ-бөлігінің 4-тармағында  көзделген жағдайда  жаңадан ашылған  мән-жайларға байланысты іс жүргізуді қайта бастау қажеттігі туралы қорытындыға прокурордың қол қойған  күні есептеледі.

Жаңадан ашылған мән-жайларға орай іс жүргізуді  қозғау құқығы прокурорға тиесілі. Азаматтардың өтініштері, ұйымдардың лауазымды адамдарынаның хабарламалары, сондай-ақ басқа қылмыстық істерді  тергеу және қарау барысында  алынған деректер  жаңадан ашылған мән-жайларға орай іс жүргізуді қозғауға себеп болады.

Егер келіп түскен өтініште  немесе хабарламада ҚІЖК-ң 471-бабының ІІ-бөлігінің 1-3-тармақтарында  көрсетілген мән-жайларға  байланысты  шығарылған сот үкімінің бар екендігіне сілтеме болса, прокурор өзінің қаулысымен  жаңадан ашылған мән-жайларға орай іс жүргізуді қозғайды, тиісті тексеру  жүргізеді, үкімнің көшірмесі мен оның заңды күшіне енгені туралы соттың анықтамасын талап етеді.

Егер өтініште немесе хабарламада ҚІЖК-ң 460-бабының ІІ-бөлігінің 4-тармағында  аталған өзге де мән-жайлар көрсетілсе, прокурор өз құзіретінің шегінде жаңадан  ашылған мән-жайға  орыай іс жүргізуді  қозғау туралы  қаулы шағарады және алдын-ала тергеу органына тергеуді жүргізу туралы тапсырма береді. Жаңадан ашылған мән-жайларды мұндай тергеу кезінде ҚІЖК-ң ережелері сақтала отырып жауап алу, тексеру, сараптама жасау, сұрыптап алу және өзге де тергеу іс-әрекеттері жүргізілуі мүмкін.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!