Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы жөніндегі шараларлы қаржыландыру

Қандай болмасын мемлекеттік болмысы мен өсіп-дамуын, өркениеті мен  әлеуметтік – экономикалық ақуалын оның  орталықтандырылған қаржылық ресурсы (ақша қоры) – мемлкеттік бюджетіне, осы юджеттің қоғамдық-маңызы бар мүдделерге  байланысты  атқаратын рөліне қарап сипаттауға болады.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 2- бабының, 1- тармағында “Қазақстан Республикасы  – презиндеттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет” деп айтылған. Демек, унитарлық  мемлекеттің бюджеттік құрылысы біздің  елдегідей екі деңгейден   – республикалық бюджеттен жіне жергілікті   мемлекеттік басқару  органдарының құзырындағы жергілкті  бюджеттен тұрады.

Мемлекеттік бюджет  қоғам және мемлекет тыныс-тіршілігіндегі  рөлі мен маңызы  Қазақстан  Республикасының  нарықтық дамуы мен егемендігінде көрініс тауып отыр.

Мемлекеттік бюджет нарықтық-экономика саясатын айтарлықтай жүргізуге, идустиралдық – инновациялық даму старатегиясын, ауылдық аумақтарды дамыту бағдарламасын, экономика салаларындағы құрылымдық  түрендіруді іске асыруға септігін тизізетін, ал, бюджеттік құқық пен салықтық құқық әлеуметтік-экономикалық, мәдени және саяси – әкімішілік даму аясына қуатты ықпал ететін негзгі тетіктер болып табылады.

Демек Қазақстан Республикасындағы біте қайнасқан қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қаржыландырудың  қайнар бұлғаны, мемлекеттік қаржы – қаражаттардың  жүйеленегн ағыны  мемлекеттік юджет болып табылады. Қазақстан Республикасындағы  республикалық  және жергілкті бюджеттер мемлекеттің  бюджет жүйесінің материадық тірегі, қаржы жүйесінің  орталық  буыны, Қазақстан Республикасы мемлкеттігінің атрибуты және оның егемендігінің  қаржылық негізі болып саналады, сондай-ақ мемлекеттік бюджет арқылы жалпы  ұлттық өнімнің тиісті  қаржылық заң  актілерінде көзделген   бөлігі қайта бөлініп, қоғамның әлеуметтік – экономикалық игілігіне пайдаланылады.

  1. Республикалық бюджетті қалыптастыру тәртібі және еңбекке қабілетсіздік  азаматтарды қаржыландыру

Мемлекеттік бюджеттің кірістеріне тек Қазақстан Республикасының  тиісті заң акітлерінде белгіленген  салықтар мен басқа да міндетті төлемдер жатады.

Қазақстан Республикасы бюджеттік жүйесінің  ауқымында ұдайы жүзеге асырылатын  мемлекеттік басқару басымда  тұрғыдан  республикалық бюджет пен жергілкті бюжеттердің салықтық түсімдерін нақтылы айқындауды, сондай-ақ аталған бюджеттердің салықтық кірістері  бөлігін  жоспарланған көлемде қалыптасыруды көздейді.

Мемлекеттік салық әкімшілігін жүргізу аясындағы  салық органдарының  жүйесі  републикалық бюджетке және жергілікті бюджеттерге байланысты  барлық салықтық мән-жайларды тәртіптендіруге, реттеуге, салық салу проблемаларын шешуге, салық жүйесінің механизмдері арқылы републикалық және жергілікті  бюджеттердің салықтық кірістері бөлігін  тапшылықсыз қалыпстасьыруға ат сылысады.

Республикалық және жергілікті  бюджеттердің салықтық түсімдері аясындағы салықтық қатынастар ауқымы әдетте  салықтық-құқытық реттеу  құзырында  болады.

  1. Жергілікті бюджет әлеуметтік қамсыздандыру құқығы жөнідегі шараларды

қаржыландырудың қайнар көздері.

Салық жүйесінің фискальдық әулеті негізінде  мемлекеттің бюджеттік жүйесінің тиімді әрі тұрақты жұмыс істеуі Қазақстан Республикасының қазіргі заманғы   даму ерекшеліктері мен халықаралық стандарттар – талапатарға сайқоғамдық – мемлекеттік және  корпоративтік (және жеке меншік) мүдделердің баланысын (теңдестірілуін) көздейтін ұтымды құқықтық механизмге, яғни салықтық сондай-ақ бюджеттік-құқықтық реттеу әдістерінің өркениетті тиімділігіне тікелей байланысты болды.

Осы орайда, Қазақстан Республикасы  бюджеттік құрылысы саласының норативтік құқықтық арқауы бюджеттік заң   актлері  массивінің тұрақты дамытылып,  ұлғаюы, сондай-ақ  олардың жүйелендіріп, тиісінші кодификациялануы 2004 жылғы сәуірдің 24-інде қабылданған тұңғыш Қазақтсан Республикасы бюджет кодексінің  (2005 жылға қаңтардың 1-інде қолданысқа енгізілді) қоғам мен мемлекеттің әлеуметтік – экономикалық (қаржылық) өмірінен  орын алуына себеп  болғанын айта кетуіміз қажет.

Сонымен   Қазақстан  Республикасының  Крнститутциясында айқындалып белгіленген  және бекітілген  қоғамдық-мелекеттік  мүдделерді қаржыландырудың   сарқылмас  қайнар бұлағы   мемлекттік бюджет  болып табылады. Осы мемлекеттік бюджеттің салықтық  салықтық кірісін қалыптастырып құру, сондай-ақ бюджеттен бөлінетін қаржы-қаражаттарды (шығастарды) салықтық кіріске сәйкестендіру негіздерін нормативтік құқықтық  құжаттарда жіктеп бекіту процесінде туындайтын фискальдық  қатынастарды реттеуге атсалысатын салықтық құқық Қазақстан Республикасы қаржылық құқығының аса маңызды құқықтық  құрылымы ретінде көрініс табатыны  көпшілікке мәлім.

Қазақстан Республикасы салық салу республикалық  және жергілкті бюджеттердің  салықтық  кіріс  бөлігін  қалыптастыруға байланысты  қарқынды салықтық  құқықтық қатынастарды көрсетеді.

Нарықтық  даму  жағдайындағы  республикалық  және жергілкті бюджеттердің ауқымындағы салықтық  құқықтық қатынастардың аса маңызыды  аспектісі Қазақстанның  салық жүйесі болып табылады, сондай-ақ оның халықаралық  салық салу стандартына сай  өркениетті  фискальдық және реттеуші  тұрпатта даму  тенденцияларды  бүгінде мемлекттік бюджеттің салықтық кірісін қалыптастыру аясындағы салықтық – құқықтық қатынастарға  оң  ықпалын тигізуде.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!