Жалақы. Кепілдіктер мен өтемдер

Республикадатұратынхалықтыңкөпшілігіүшінжалақыкірістіңнегізгібөлігіболыптабылады.Сондықтаноныкөтеруадамдардыңқалыптытұрмысдеңгейінқамтамасызетуүшінасамаңызды.Нарықтықэкономикағабағдарландырылған жалақынымемлекеттікнормалаудыңжаңажүйесіеңбекресурстарынтиімдіпайдаланумақсатындажәнеқызметкерлердіңеңбек белсенділігінарттыру менматериалдықынталандырудыңмеханизмінәзірлеудіңбастапқыбазасыболыптабылады.

Нарықтыққатынастаржағдайындаеңбеккеақытөлеудереспубликаазаматтарынәлеуметтікқорғаудың құқықтықнегіздеріағымдағызаңдармен нақтыайқындалған.Мемлекетталапынанкөзделгенең негізгікепілдік – олқызметкерлердіңзаңдардабелгіленгенеңтөменгіжалақымөлшеріненкемемесеңбегінеақыалуқұқығы.Бұлкепілдікұйымдық-құқықтық,меншікнысанынажәневедомстволықбағыныштылығынақарамастанбарлықкәсіпорындарменұйымдардажұмысістейтінқызметкерлергетаратылады.

Жалақыдегеніміз – жекееңбекшартыныңнегізіндеорындалғанеңбекүшін оныңкүрделілігіне,саныменсапасынасәйкесжұмысберушітөлеугеміндеттісыйақы(табыс).

Еңбеккеақытөлеудіқұқықтықреттеуекіәдіспен:орталықтандырылғанжәнежергіліктіәдіспенжүзегеасырылады.Жалақыныреттеудіңмемлекеттікорталықтандырылғанәдісіқызметкерлертобыныңбіліктілігінжіктеудіңразрядаралықтарифтіккоэффиценттерін,барлыққызметкерлердіңеңбегінеақытөлеудіңБіріңғайтарифтіккестесін,жалақытарифтеріненгізуарқылыжүргізіледі.Еңбеккеақытөлеудіңорталықтандырылғанәдісімемлекеттікбюджеттенқаржыландырылатынұйымдар менкәсіпорындардақолданылады.

Еңбеккеақытөлеужүйесі – жұмсалғанеңбекпенесептелгенжалақыарасындағыарақатынастыбелгілеужүйесі.Жалақыныңнегізгіжүйелеріне –мерзімдіжәнекесімдіжүйежатады.Өндірістееңбеккеақытөлеудіңөзге дежүйелерібелгіленуімүмкін.Ақытөлеуеңбектіңжекежәне(немесе)ұжымдықнәтижелеріүшінжүргізілуімүмкін.

Кепілдік төлемдер мен өтемдердің тәртібі

Еңбектуралызаңдардақызметкерлергекепілдіктерберуменөтемақылартөлеуреттерібелгіленген.

Заңдардадәлелдідептанылғансебептергебайланыстықызметкержұмысістемегенуақытқатөленетінақылардыкепілдіктердейді.

Қызметкердіңмемлекеттікміндеттердіорындауыкезіндегікепілдіктер.Жұмысберушіқызметкердіоныңжұмыс орнын(қызметін)сақтайотырып,Еңбекзаңдарының80-бабынегізіндемемлекеттікжәнеқоғамдықміндеттердіорындауүшінжұмыстанбосатаалады.

Мемлекеттікжәнеқоғамдықміндеттердіорындауына:қызметкердіңсайлау,сайлануқұқығынжүзегеасыруы;мемлекеттік,кәсіподақжәнебасқада қоғамдық,саясиұйымдарға шақыратынсезьдерге,конференцияларға,пленумдарғаделегатесебіндеқатысу,прокуратуражәнесотқакуәгер,жәбірленуші,сарапшы,маман,аудармашы,айғақшыт.с.сретіндешақырубойыншабару,сайланбалыкәсіподақ органдарыныңмүшелері өзмүшелерінің мүдделерінкөздепқоғамдықміндеттердіорындауүшінкәсіподақ оқуына,сезьдерге,конференцияларғаделегатретіндеқатысуынжатқызуғаболады.

Медициналықтексеругежіберілгенқызметкерлергеберілетінкепілдіктер.Мерзімдімедециналықтексеруденөтукезіндежұмыс берушініңесебіненосындайтексеруденөтугеміндеттіқызметкерлергеоныңжұмысорнысақталып,орташажалақысымөлшеріндекепілдікақылартөленеді(Ет-ның81-бабы)

Біліктілігінарттыруға жәнеқайтадаярлауғажіберілетінқызметкерлергеарналғанкепілдіктер.Өндірістенқол үзіп,біліктілігінарттыруғажәнеқайтадаярлауғажіберілгенқызметкерлердіңжұмысорнысақталып,оларғаорташажалақы мөлшеріндекепілақытөленедіСондай-ақжұмысберушіөзмүддесінкөздепкадрлардаярлауүшінөз қаражатыесебіненқызметкердіоқытуғанемесеоқуғажіберугеқұқылы.

Өтемақылар – жұмысрежиміменеңбекжағдайларына,жұмыстыорындағанкездегіқызметкерлердіңшеккеншығындарыныңорнынтолтыруғабайланыстыақшалайтөлемдер.

Қызметтікіссапарларкезіндегіөтемақылар.Қызметтікіссапар – қызметкердіңұйымбасшысыныңөкімібойыншаеңбекміндеттемелерінөзініңтұрақтыжұмысорнынантыс жердеорындауүшінбелгілібірмерзімге сапарыболыптабылады.Қызметтікіссапарларғажіберілетінқызметкерлерге:

  • іссапарда болғануақытыүшінтәулікақылар;
  • тағайындалған жергебарып – қайтужолыбойыншашығындры;
  • тұрғын уй – жайжалдаужөніндегішығындарытөленеді.(Ет 3-ның83 бабы)

Қызметкердіұйымменбіргебасқа жердегіжұмысқаауыстырукезіндеөтемақылар.

Қызметкердіұйымменбіргебасқажердегіжұмысқаауыстыруқолданылыпжүргенәкімшілік – аймақтықбөлінісбойыншабасқаелдімекенге көшугебайланыстыболсамынадайөтемақылартөленеді.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!