Сот шығындары мен сот айыпұлдар

Сот шығындары азаматтық істі сотта қарау кезінде және сот шешімін орындау барысында пайда болады. Срт шығындарына мемлекеттік  баж салығы және істің өндірісіне байланыстыкеткен шығындар кіреді.

Мемлекеттік баж салығын төлеудің тәртібі – ҚР-ң мемлекеттік баж салығы туралы заңымен реттеліп отырады.  Мемлекеттік баж салығы – өкімдік берілген мемлекеттік органдармен адамдар заңдық мәні бар іс-қимылдар жасағаны немесе  құжаттар берілгені  үшін алынатын міндетті төлем. Мемлекеттік баж төлеушілерге тараптар, жеке талап қоятын үшінші жақтар, сонымен қатар ерекше өндіріс бойынша арызданушылар жатады.

Мемлекеттік баж салығы алынатын объектілер

  1. мемлекеттік баж салығы сотқа төленгетін төлем-арыздардан, ерекше жүргізетін істер  жөніндегі арыздардан, кассациялық шағымдардан, сондай-ақ соттың құжаттар  көшірмелер бергені үшін алынады.
  2. натариаттық жұмыстар жүргізу үшін.
  3. азаматтық халықаралық актілерін тіркеу үшін.
  4. шетелге шығуға құқық беретін құжаттарды және басқа мемлекеттерден адамдарды ҚР-на шақыруды куәландыру үшін және осы құжаттарға өзгертулер енгізу үшін.

Сот шығындарын бөлу сатылары мына мақсаттармен сипатталады.

  1. Келтірілген зиянды өтеуге байланысты құқықты қамтамасыз ету.
  2. Негізсіз берілген талаптардың көлемін шектеу.

Сот шығындарын бөлу деп – іс жүргізу заңдарымен қарастырылған соттық қорғау арқылы бұзылған  құқықты қалпына келтіру кезінде кеткен шығындарды өтеуді айтамыз. Сот шығындарын бөлу кезінде  бірқатар ерекшеліктер кездеседі. Мысалы: Азаматтық құқықта  сот шығындарын тек  құқықты бұзған тұлға ғана төлейді.  Ал азаматтық іс жүргізу  нормалары бойынша мұндай шығындарды, құқықты бұзған немесе құқығы бұзылған тұлғалар да төлейді.

Соттық айыппұлдар деп – АІЖ заңдарының бұзылғандығы үшін азаматтар мен лауазымды тұлғаларға соттың салған қаржылай  төлемдерін айтамыз. Сотты айыппұлды сот белгілейді.  Бұл соттық айыппұлдар азаматтардың немесе лауазымды тұоғалардың жеке қаржыларынан алынады. Айыппұл салынғандығы туралы  ұйғарымның көшірмесі айыппұл алған тұлғаға жіберіледі.

АІЖ заңдары бойыныша куәларға, сарапшыларға, аудармашыларға сотқа келмпегендігі үшін айыппұл салу жағдайлары  қарастырылады. Сонымен қатар соттық айыппұлдар, соттың мәжіліс залында  тәртіпті бұзғандығы үшін іске қатыспайтын   азаматтарға да салынады.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!