Азаматтық істердің ведомствалық бағыныстылығы

  1. Әрбір мемлекеттік арзан өзінің  қызметін атқаруға берілген өкілеттіліктер шегінде істеу керек. Ол басқа мемлекеттік органдар  хабардарлығында болған  мәселелер араласпауы тиіс. Осындай шектерді белгілеп алу бұл мемлекеттік  аппарат тиімді, қалыптасқан  жұмыс істеудің маңызды шарты болып тұрады.

Демек, әділ сот жүргізу мемлекеттік функциясын жүргізетін  сот, істі өз қарауына  қабылдаған кезде, алдымен бұл істің өзіне не басқа бір мемлекеттік органга  тиістілігін анықтауы керек.  Басқа сөзбен айтқанда, сот істің ведомствалық  бағыныстылығын анықтауы тиіс.

 Азаматтық іс жүргізудегі ведомствалық  бағыныстылықты анықтау дегеніміз белгілі бір мемлекеттік органның  хабардарлығына заңмен  жатқызылған азаматтық істердің  анық белгіленген шеңбер анықтау болады. Днмнек, соттық ведомствалық  бағыттылықты азаматтық  істер бойынша анықтау – бұл азаматтық сот ісін  жүргізу тәртіппен сотта қарау  заңмен жатқызылған.

Азаматтық істер  ведомствалық бағыныстылығын жаңа қағидалары Азаматтық іс жүргізу Клдексінің 24-бабында  белгіленген бұл  нормаларға сәйкес  соттарда азаматтық  сот ісін жүргізу тәртібімен  қаралатын істер төмендегідей болады:

  1. Соттар азаматтық, отбасылық, еңбек, тұрғын үй, әкімшілік, қаржы, шаруашылық, жер құқықтық қатынастарын  табиғи ресурстарда  пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қатынастар мен басқа да  құқықтық қатынастарда оның ішінде бір тараптың екінші  тарапты билікпен бағындыруына  негізделген қатынастардан туындатын  даулар жөніндегі талап қоюды қарайды.
  2. Мемлекеттік орган немесе оның лауазымды адам қабылданған актіге  салтта дау жасалуы мүмкін.
  3. Соттар осы Кодекстің 25-29 тарауларында келтірілген ереже талап қойылған іс жүргізу істерін қарайды.
  4. Соттар осы Кодекстің 289-бабында келтірілген ереже іс жүргізу істерін қарайды.
  5. Егер халықаралық шартта, ҚР-сының заңлары немесе тараптардың келісімінде  өзгеше көзделмесе, сотта шет елдік азаматтар, азаматтығы жоқ адамдар, шетелдік ұйымдар,  шетелдік заңды тұлғалар, шетел қатысатын ұйымдар, сондай-ақ халықаралық  ұйымдар қатысатын  істерді де қрайды.
  6. Заң бойынша соттың құзіретіне жатқызылған басқа да істер  сотқа бағынысты болады.

Кодекстің 26-бабы бұл ережелерді төмендегідей толықтырады:

  1. Біреулері – сотқа, ал басқалары сотқа емес Органдарға ведомствалық  бағынысты өзара байланысты бірнеше тараптар  біріктірілген кезде барлық тараптар сотта  қаралуға тиіс;
  2. нақты даудың кімге бағыныстылығына қатысты күш немесе қолданстағы заңдарда  қиғаштықтар болған жағдайда оны сот қарайды.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!