Спорт дайындықтарын құқықтық реттеу

Дене тәрбиесі мұғаліміне спорт дайындықтарының негізгі  сипаттамасын білу қажет. Мәселен, оқушылардың дене тәрбиесі жүйесіндегі орнын білуі, спорттағы бағдарлау мен іріктеуге  белсене қатысуы, сонымен қатар жаттығудан  қалмауы, білімін жан-жақты жетілдіруге тиіс. Спорт дайындықтары бірнеше бағыттарға бөлінеді: 1. Әрбір спорт түріне дарынды балаларды қызықтырып, тарта білу. 2. Спортық жаттықтыру процесі. 3.Жарыс.

           Спорттағы  бағдарлау мен іріктеу.

Оқушылар спортқа жан-тәнімен  берілуі қажет. Егер оқушы спорт түрін жақсы тандай білсе  және онымен бар ықыласымен айналысса, онда ол сөзсіз жоғары көрсеткіштерге қол жеткізеді. Жаттығушылардың спорт секцияларында тұрақтамауы, оқу-тәрбие жұмысына кері  әсерін тигізеді. Сондықтан оқушылардың спорт түрін таңдауына дене тәрбиесі мұғалімі мен  жаттықтырушы бағыт сілтеп отыруы, біріге жұмыс істеуі қажет. Спорттағы бағдарлау және іріктеу кезінде спорт түрінің тараптарына, баланың өз басының  ерекшеліктеріне, қабілеттілігіне көңіл аударған жөн.

Қабілеттілік – баланың өзі таңдап алған спорт түрінің қимыл-әрекеттерін тез және нәтижелі меңгере алуы және сол әрекеттердің оған ұнауы.

Спорттағы  дайындылық дегеніміз м- бала қабілеттілігінің, оның анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерімен үйлесуі. Сол арқылы спорт әрекеттерінің нәтижелі орындалуы.

Адамның қызығушылығын, ұмтылысын, спорт түрімен  шұғылданудан қанағаттануын  ескеретін сол спорт түріне бағыттау шараларын спорттағы бағдарлау дейміз. Оны бірнеше түрге бөлуге болады. Үгіт, насихат, спорт түрінен мағлұматтар беру. Мектепке сабақ кезінде мұғалімнің баяндаулары, спорт туралы қабырға  газеттері, стенттері, көрмелер, радио, теледидардан берілетін хабарлар, әдеби кітаптар оқу, спорт жарыстарын көру т.б. спорт туралы кеңес, әңгіме. Мектептің дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі оқушымен ол жақсы  көретін спорт туралы әңгімелеседі, сұрақтарына жауап береді. Сөйтіп олардың спорт түріне қабілеттілігін анықтайды.

Оқушыларды қабілеттілігіне байланысты іріктеп алған жөн. Спорттағы іріктеу және екінші іріктеу деген екі кезеңге бөлінеді. Бірінші іріктеу – келешек спортшымен танысу, оны жан-жақты зерттеу. Ол мынадай іріктеуден тұрады: 1. Қозғалыс қасиеттерін әр түрлі сынақтар  арқылы бағалау. 2. Дене құрылысы ерекшеліктерін  көру, бағалау. 3.Психо-физиологиялық тексерулер. 4. Ата-аналарымен танысу.

Екінші іріктеу кезеңінде  жас пспортшының қабілеттілігі және бастапқы мамандану  кезіндегі кемшіліктері  анықталады. Іріктеу кезінде баланың морфологиялық ерекшеліктеріне назар  аударған жөн. Спорт түрлері адамның морфологиясына әр түрлі талаптар қояды. Мысалы, найза, граната,  диск лақтырушылардың ұзын бойлы, ауыр салмақты болуымен қатар, айналу амплитудасы мен ұшу жылдамдығы үшін қолдары да ұзын болуы шарт. Жеңіл атлетикамен айналысушылардың аяқтарының ұзын болуы қажет т.с.с.

Жаттықтырушылар іріктеу мен бағдарлау кезінде  көптеген  және әр түрлі  амалдар қолданылады: 1. Жарыс. Бұл адал  ресми  және әр түрлі амалдар  қолданады: 1. Жарыс. Бұл амал ресми  және әр түрлі  бәсеке түрінде өткізіледі. 2.Жаттықтыру. Спортшының қабілетін жаттықтыру  сабақтары кезінде бағалау. 3. Бақылау сынақтары. Жаттықтыру кезінде  қолданылатын негізгі жаттығу түрлерінен сынақтар алу. 4. Адам организмін зерттеу. Баланың қабілеттілігін әр түрлі  аппараттар арқылы тексеру.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!