Кәсіпкерліктің түрлерінің шама мінездемесі

Justice concept. Gavel, golden scales and books in the library with dof effect. 3d
  1. 2006 жылы шыққан “Жеке кәсіпкерлік” туралы Қазақстан Республикасы заңы тағы басқа ҚР кәсіпкерліктің дамуына кең жолдар аша бастады. Осы заңмен жарлықтардың негізінде соңғы 2-3 жыл ішінде кәсіпкерліктің абсолют дәрежесі жылдан жылға көбеюде.

Кәсіпкерлік қызметті ұдайы өндіріс циклі бойынша топтап бөлуге болады. Ұдайы өндіріс циклінің төрт фазасы болатындығы белгілі. Олар:

  • өндіріс;
  • айырбас;
  • бөлу;
  • тұтыну

Соңғы кездері кәсіпкерлік қызметтің тағы бір түрі – кеңес беру (консультациялық) орын алып келеді.

Кәсіпкерліктің барлық түрлерін анықтаушы және буындастырушы – тауар өндіруші. Ол өндірістік кәсіпкерлік болып табылады. Ол ең ұзақ және еңбекті  көп қажет ететін процесс. Сондықтан, мысалы, кәсіпкер тез пайда алуға ұмтылғанда, оның қызметі көп жағдайларда коммерциялық сипат алады.

Кәсіпкерлік қызметтің түрлерінің  өзі бірнеше тармақшаларға бөлінеді. Осылайша, өндірістік кәсіпкерлік инновациялық, ғылыми-техникалық қызмет, тауарлардың тікелей өндірісі, қызмет көрсету, оларды өндірістік тұтыну және де осы салалардағы ақпараттық қызмет түрінде болады.

Өндірістік кәсіпкерліктің объектісі –  тауарлар, қызмет көрсету және капитал. Соңғы жағдайдан қаржылық кәсіпкерлік келіп туындайды.

Өндірістік кәсіпкерліктің зерттеу пәні – өндіріс және капитал, қызметтерді тұтыну сферасы.

Кәсіпкерліктің осы түрінің қызметі өндірістік кәсіпорындар мен ұйымдарда іске асырылады. Қызмет жүргізу субъектісі – кәсіпкер – тауар өндіруші.

Өндірістік кәсіпкерлікті іске асыру ең алдымен, өндіруге қажет, сондай-ақ көрсетуге тиісті қызмет түрін  фирманың анықтауынан басталады

Жалған кәсіпкерлік. ҚК  192-бабында  “Жалған  кәсіпкерлік,  яғни  кәсіпкерлік  немесе  банктік  қызметті  жүзеге  асыру   ниетінсіз  несие  алу,  салық төлеу  деп    босатылу,  өзге  де  мүліктік  пайда  алу  немесе  тыйым   салынған  қызметті   жасыру  мақсаты  бар   азаматқа,  ұйымға  немесе    мемлекетке  ірі  зиян  келтірген  коммерциялық  ұйым   құру  жалған   кәсіпкерлік “  деп  белгіленген.

Қылмыстың  тікелей  обьектісі  кәсіпкерлік  немесе  басқа  да   коммерциялық  әрекетті  реттейтін  қоғамдық  қатынастар  болып  табылады.  Қылмыстың   жауаптылықтың  басты  шарты  – азаматтың,  ұйымның  немесе  мемлекеттің  құқықтары  мен  мүдделеріне  зиян  келтіру  болып  табылады.  Обьективтік   жағынан  осы бапта  көрсетілген  қылмыс  құрамы:  кәсіпкерлік  немесе  банктік  қызметті  жүзеге  асыру  ниетінсіз,  несие  алу,  салық  төлеуден  босатылу,  өзге де  мүліктік  пайда   алу  немесе  тыйым  салынған  қызметті  жасыру  мақсатымен  заңда  белгіленген  зардапты  келтіре  отырып  коммерциялық  ұйым  құру  әрекеті  арқылы  сипатталады.

Қылмыс  тек  әрекет  арқылы  жүзеге  асырылады.  Жалған  кәсіпкер  комерциялық  ұйым  құру  үшін  оны  тіркеу  және   оған   лицензия  алу  үшін    заңда  көрсетілген  барлық    құжаттарды  дайындайды.  Құрылтайшылар   жиналысын  өткізеді,  жарғы  қабылдап,  қажет   болған  ретте  құрылтайшы  шартын  бекітеді. Осыдан  кейін  кәсіпкерлік  немесе    банктік  қызмет  заңды   тіркеуден   өткізіліеді,  оған  лицензия  беріліп,  банк   операцияларын  жүзеге   асыру  үшін    алымдағы  және  есептесу   счеттары   белгіленеді.  Осымен  кәсіпкерлік  ұйымның  барлық  заңды  қызметі   доғарылады да  жалған  кәсіпкер  азаматқа,  ұйымға  немесе   мемлекетке  зиян   келтіруге  бағытталған  басқа  әрекеттермен    шұғылданады:  несие  алады,  азаматтардан  немесе  ұйымдардан  ақша  қаражаттарын   жинайды,  сөйтіп  тыйым  салынған  қызметпен    айналыса  бастайды.  Осындай  әрекеттердің   нәтижесінде  қоғамға  қауіпті  зардап  азаматқа,  ұйымға  қауіпті  зардап  немесе  мемлекетке  ірі  зиян  келтіріледі.  Осы  уақыттан   бастап  қылмыс  аяқталған  деп  танылады.

Қылмыстың  субьективтік  жағының  қажетті  белгісі  тыйым  салынған  қызметті  жасыру,  заңсыз    несие  алу,  салық  төлеуден  босатылу  немесе  өзге  де  мүліктік  пайда  табу  мақсаты  болады.

         Қылмыстың  субьектісі  кез  келген  есі  дұрыс  16-ға  толған  азамат  болады.

«Baribar.kz-тің» Telegram-каналына жазыламыз!