Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты тарихтағы ең ауқымды турнир болды. Биыл жарысқа алғаш рет 48 құрама қатысып, матчтар саны айтарлықтай артты. Бұл көрермен санының артуына ғана емес, турнирден түсетін табыстың бұрын-соңды болмаған деңгейге жетуіне де ықпал етті.

Алаңдағы ойын қызған сайын, оның сыртындағы қаржы айналымы да еселеп артып жатыр. Алайда бұл қаржыдан бәрі бірдей ұтқан жоқ. Біреулер табысын еселесе, енді біреулердің үміті ақталмады.

Ең көп пайда табушы – FIFA

Футбол әлем чемпионатынан ең ірі табыс табатын ұйым – FIFA.

2022 жылы Қатарда өткен әлем чемпионаты ұйымға 7,6 миллиард доллар ең жоғары кіріс әкелген. Сарапшылардың болжамынша, АҚШ, Канада және Мексикада өтіп жатқан 2026 жылғы турнир бұл көрсеткіштен де асып түседі.

Deutsche Bank Research сарапшысы Марион Лабуренің айтуынша, FIFA төрт жыл ішінде шамамен 13 миллиард доллар табыс табуы мүмкін.

Ұйымның негізгі табыс көзі:

телетрансляция құқықтарын сату;
демеуші келісімдері;
лицензиялау;
қонақжай қызметтері;
билет сатылымы.

Бұған қоса FIFA ресми билеттерді қайта сату платформасын іске қосып, әрбір мәміледен сатып алушы мен сатушыдан 15 пайыз комиссия алып отыр.

Жанкүйерлердің қалтасына салмақ салды

Әлем чемпионатына бару көптеген жанкүйердің арманы болғанымен, бұл турнир қаржы жағынан ең қымбат жарыстардың бірі болды.

Билет бағасының күрт қымбаттауы көп сынға қалды. Себебі FIFA сұраныс артқан сайын билет құнын да өсіріп отырған. Мысалы:

АҚШ құрамасының алғашқы ойынына билет бағасы 1000 долларға дейін жетті;
Нью-Джерсидегі финал матчының ресми билеттері 32 970 доллардан сатылды;
қайта сатылым платформаларында кейбір билеттердің бағасы 2 миллион доллардан асты.

Билеттен бөлек, жанкүйерлер жол ақысы, қонақүй және тамаққа да бұрынғыдан әлдеқайда көп қаржы жұмсады.

Мысалы, Нью-Джерсиде стадионға апаратын пойыздың орташа құны 12,9 доллар болса, турнир кезінде билет 150 долларға дейін көтерілген.

Телерадио компаниялары мен демеушілер табысы артты

Телерадио компаниялары әлем чемпионатын көрсету құқығын сатып алуға жүздеген миллион доллар жұмсағанымен, бұл шығын жарнамадан түсетін табыс есебінен өтеледі.

Биылғы әлем чемпионатында футболшылардың су ішуіне арналған қысқа үзілістер де табыс көзінің біріне айналды. Осы сәттерде қосымша жарнама көрсетілді.

Мысалы, АҚШ-тағы Fox Sports бұл үзілістерді белгілі бір брендтің демеушілігімен көрсетті.

Сарапшылардың бағалауынша, Fox арнасындағы әлем чемпионаты кезіндегі 30 секундтық жарнама құны 200–300 мың доллар, ал АҚШ құрамасының матчтарында 750 мың долларға дейін жеткен.

Adidas, Coca-Cola сияқты ресми серіктестер де әлем чемпионаты арқылы өз брендтерін миллиардтаған көрерменге жарнамалап отыр.

Дэвид Бекхэм – жеңімпаз

Футболмен қоштасқанына он жылдан асқанымен, Дэвид Бекхэм әлі де ірі брендтер үшін ең құнды тұлғалардың бірі.

Ол Adidas, Bank of America, Home Depot секілді көптеген ірі компанияның жарнамасына түсті.

Бекхэм иелік ететін Inter Miami клубы бүгінде MLS лигасындағы ең қымбат клубтардың бірі. Оның құны шамамен 1,45 миллиард доллар деп бағаланады.

Сарапшылардың пікірінше, Бекхэм футболшы ретінде әлем чемпионы атанбаса да, коммерциялық тұрғыдан ең үлкен жеңімпаздардың бірі.

Қабылдаушы қалалар айтарлықтай табыс таппады

Турнир АҚШ, Канада және Мексиканың 16 қаласында өтті.

Алғашында сарапшылар әлем чемпионаты жергілікті экономикаға миллиардтаған доллар әкеледі деп болжаған. FIFA турнирі жаһандық экономикаға 41 миллиард доллар қосады деген есеп жариялаған.

Алайда Оксфорд университетінің сарапшысы Александр Будзьер мұндай ірі турнирлердің ұзақ мерзімді экономикалық тиімділігі жиі асыра бағаланатынын айтады.

Оның пікірінше:

көптеген турист турнир кезіндегі кептеліс пен қымбатшылықтан қашып, басқа бағыттарды таңдайды;
жаңадан ашылатын жұмыс орындарының басым бөлігі жалақысы төмен қызмет көрсету саласына тиесілі;
турнир аяқталған соң бұл жұмыс орындарының басым бөлігі жойылады.

Сарапшы мұндай жарыстардың ең үлкен пайдасы тек инфрақұрылымды жаңарту болған жағдайда ғана байқалатынын айтады.

Спорт киімдерін сататын компаниялар ұтты

Әлем чемпионаты ұлттық құрамалардың ойын жейделерінің сатылымын едәуір арттырды.

Nike мәліметінше, ұлттық құрамалардың формасына сұраныс 2022 жылғы әлем чемпионатымен салыстырғанда екі еседен астам өскен.

Ең көп сатылған жейделер:

Англия;
Франция;
Бразилия;
Нидерланд;
АҚШ.

Ал Adidas үшін ең танымал өнім – Мексика құрамасының жейдесі болды.

Сарапшылар футбол жейделері бүгінде тек спорт киімдері емес, күнделікті сәннің бір бөлігіне айналғанын айтады.

Қонақүйлер күткен нәтижеге жете алмады

Турнир алдында қонақүйлер бос орын қалмайды деген болжам болған.

Алайда қонақүй қауымдастықтарының мәліметінше, көптеген қабылдаушы қалаларда бөлме брондау өткен жылдармен салыстырғанда төмен болған.

АҚШ-тағы қонақүй қауымдастығы FIFA өз қажетіне тым көп бөлмені алдын ала брондап, нарықтағы сұранысты бұрмалады деп мәлімдеді. FIFA бұл айыптаумен келіспейтінін айтты.

Сарапшылардың пікірінше, әлем чемпионаты қонақүйлерге тек матч өтетін күндері ғана пайда әкелген.

Букмекер компаниялары рекордтық табысқа жақындады

2026 жылғы әлем чемпионаты тарихтағы ең ірі букмекерлік оқиға болуы мүмкін.

Macquarie сарапшыларының бағалауынша, турнир барысында жасалатын жалпы ставка көлемі 50 миллиард долларға жетеді.

Бұл:

турнирге қатысатын құрамалардың көбеюімен;
матч санының 64-тен 100-ден астам ойынға дейін артуымен байланысты.

Сарапшылар кейінгі жылдары матч басталар алдындағы емес, ойын жүріп жатқан кездегі ставкалар қарқынды өсіп жатқанын айтады.